بیمه مسئولیت شخصی در آلمان: چه چیزی را پوشش می‌دهد
در آلمان مسئول چه خسارت‌هایی هستید، بیمهٔ مسئولیت شخصی چه چیزی را پوشش می‌دهد و چه چیزی را نه، و در قرارداد به چه نکاتی دقت کنید.
بیمهٔ مسئولیت شخصی (Privathaftpflichtversicherung) وقتی پرداخت می‌کند که در زندگی روزمره ناخواسته به کسی خسارت بزنید و از نظر قانونی مسئول جبرانش باشید. این بیمه در آلمان اجباری نیست. با این حال از مهم‌ترین بیمه‌هاست، چون قانون آلمان برای این مسئولیت سقفی تعیین نکرده است: شما با دارایی‌تان و در صورت لزوم با درآمد آینده‌تان پاسخگوی آن هستید.
خیلی از تازه‌واردها در همان هفته‌های اول می‌شنوند که «باید» بیمهٔ مسئولیت داشته باشند، اما کمتر کسی توضیح می‌دهد چرا.
اصل ماجرا: هر کس خسارت بزند، مسئول جبران آن است
قاعدهٔ اصلی در § 823 BGB (در زبانهٔ جدید باز می‌شود) آمده است: هر کس عمداً یا از روی بی‌احتیاطی و به‌طور غیرقانونی به جان، بدن، سلامت، مالکیت یا حق دیگری از دیگران آسیب بزند، باید خسارتش را جبران کند. بی‌احتیاطی یعنی یک لحظه حواس‌پرتی کافی است. قانون برای این جبران خسارت سقفی تعیین نکرده است.
بسیاری از خسارت‌های روزمره کوچک‌اند. موضوع وقتی جدی می‌شود که کسی آسیب ببیند. آن‌وقت ممکن است هزینهٔ درمان، درآمدی که او از دست می‌دهد و گاهی حتی مستمری مادام‌العمر بر عهدهٔ شما بیفتد و پس‌انداز معمولاً از پس چنین چیزی برنمی‌آید.
این بیمه ادعاهای به‌حق را پرداخت می‌کند و در برابر ادعاهای بی‌پایه از شما دفاع می‌کند (§ 100 VVG). بخش دوم به چشم نمی‌آید، اما مهم است: اگر کسی بیش از حقش مطالبه کند، بیمه‌گر ادعا را بررسی می‌کند و مذاکره را پیش می‌برد و شما با آن تنها نیستید.
موقعیت‌های رایج در زندگی روزمره
- دوچرخه‌سواری می‌کنید، یک لحظه حواستان پرت می‌شود و با یک عابر پیاده برخورد می‌کنید. دوچرخه‌سواری بخشی از زندگی شخصی است و معمولاً پوشش دارد.
- در خانهٔ اجاره‌ای‌تان به‌خاطر یک بی‌احتیاطی آب نشت می‌کند و به واحد طبقهٔ پایین آسیب می‌زند. اگر در خانهٔ اجاره‌ای خودتان به چیزی آسیب بزنید که مال صاحبخانه است، مثلاً روشویی، ماجرا فرق می‌کند: این خسارت به ملک اجاره‌ای (Mietsachschaden) است و همهٔ قراردادها آن را یکسان پوشش نمی‌دهند.
- لپ‌تاپ دوستتان از دستتان می‌افتد. اینکه وسایل امانتی یا اجاره‌ای پوشش دارند یا نه، به قرارداد بستگی دارد.
- در اسباب‌کشی به دوستتان کمک می‌کنید و تلویزیونش از دستتان می‌افتد. در کمک‌های دوستانه اغلب روشن نیست که اصلاً از نظر قانونی مسئول هستید یا نه. بعضی قراردادها چنین خسارت‌هایی (Gefälligkeitsschäden) را در هر حال می‌پردازند.
- فرزند پنج‌ساله‌تان ماشین همسایه را خط می‌اندازد. طبق § 828 BGB (در زبانهٔ جدید باز می‌شود)، کودکی که هنوز هفت سالش تمام نشده، مسئول خسارتی که می‌زند نیست؛ در تصادف با وسایل نقلیهٔ موتوری این حکم تا وقتی ده سالش تمام نشده برقرار است. والدین فقط وقتی مسئول‌اند که در مراقبت از کودک کوتاهی کرده باشند. پس اغلب از نظر قانونی کسی موظف به پرداخت نیست و این می‌تواند رابطه با همسایه را معذب کند. بعضی قراردادها این خسارت‌ها را هم می‌پردازند.
- کلید خانهٔ اجاره‌ای یا محل کارتان را گم می‌کنید. ممکن است لازم شود کل سیستم قفل ساختمان عوض شود و این هم بند جداگانه‌ای در قرارداد است.
آنچه پوشش نمی‌دهد
- خسارتی که عمداً بزنید (§ 103 VVG).
- خسارت به وسایل خودتان؛ این بیمه فقط خسارتی را پوشش می‌دهد که به دیگران می‌زنید.
- خسارت با خودرو یا موتورسیکلت. برای این‌ها بیمهٔ مسئولیت خودرو (Kfz-Haftpflicht) لازم است که برای دارندهٔ وسیلهٔ نقلیه اجباری است.
- خسارتی که سگ یا اسب بزند. برای این‌ها معمولاً بیمهٔ مسئولیت جداگانه‌ای برای صاحب حیوان (Tierhalterhaftpflicht) لازم است.
- خسارت ناشی از کار یا کسب‌وکارتان، که به بیمهٔ مسئولیت حرفه‌ای یا شرکتی مربوط است.
- خسارتی که اعضای بیمه‌شدهٔ یک خانوار به یکدیگر می‌زنند؛ این مورد معمولاً مستثناست.
مجرد، زوج یا خانواده
قرارداد مجردی فقط شما را پوشش می‌دهد. قرارداد خانوادگی معمولاً همسر یا شریک ثبت‌شدهٔ زندگی و فرزندان را هم شامل می‌شود؛ فرزندان را معمولاً تا وقتی در مدرسه، اولین دورهٔ آموزش حرفه‌ای یا دانشگاه هستند. اگر بدون ازدواج با هم زندگی می‌کنید، در بسیاری از قراردادها باید نام شریک زندگی‌تان صراحتاً ذکر شود.
پس هر وقت زندگی‌تان تغییر می‌کند، قرارداد را دوباره ببینید: وقتی با هم زیر یک سقف می‌روید، ازدواج می‌کنید، بچه‌دار می‌شوید یا وقتی تحصیل فرزندتان تمام می‌شود. گاهی پس از هم‌خانه شدن، دو قرارداد کنار هم باقی می‌ماند که یکی‌اش دیگر لازم نیست.
سؤال‌هایی که باید از قراردادتان بپرسید
قیمت به‌تنهایی چیز زیادی دربارهٔ یک قرارداد نمی‌گوید. بهتر است شرایط قرارداد خودتان را با این سؤال‌ها مرور کنید:
- آیا سقف پوشش (Deckungssumme) برای یک آسیب جانی جدی کافی است؟ مرکز حمایت از مصرف‌کننده، Verbraucherzentrale (در زبانهٔ جدید باز می‌شود)، حداقلی را که معقول می‌داند منتشر کرده است. به‌خصوص در قراردادهای قدیمی‌تر ببینید سقف قرارداد شما هنوز با آن جور است یا نه.
- آیا خسارت به خانهٔ اجاره‌ای (Mietsachschäden) در قرارداد آمده است و تا چه مبلغی؟
- اگر هنگام کمک به کسی چیزی را خراب کنید (Gefälligkeitsschäden)، بیمه پرداخت می‌کند؟
- وسایل امانتی و اجاره‌ای پوشش دارند یا مستثنا شده‌اند؟
- پوشش گم شدن کلید فقط برای کلیدهای شخصی است یا کلیدهای محل کار را هم شامل می‌شود؟
- آیا خسارتی که کودک زیر هفت سال می‌زند و از نظر قانونی مسئولش نیست، پرداخت می‌شود؟
- آیا قرارداد پوشش عدم وصول خسارت (Forderungsausfalldeckung) دارد؟ این پوشش برای وقتی است که کسی به شما خسارت بزند و نه بیمه داشته باشد و نه توان پرداخت. شرایط قرارداد مشخص می‌کند پیش از آن خودتان چه باید بکنید.
- آیا در هر خسارت سهمی را خودتان می‌پردازید (Selbstbeteiligung)؟
اصطلاحات آلمانی که با آن‌ها روبه‌رو می‌شوید
| اصطلاح | معنی |
|---|---|
| Privathaftpflichtversicherung | بیمه برای خسارت‌هایی که در زندگی شخصی به دیگران می‌زنید. |
| Deckungssumme | حداکثر مبلغی که بیمه‌گر برای هر خسارت می‌پردازد. |
| Mietsachschaden | خسارت به خانه یا فضای اجاره‌ای. |
| Gefälligkeitsschaden | خسارتی که هنگام کمکِ بی‌مزد به کسی پیش می‌آید. |
| deliktunfähig | کسی که از نظر قانونی مسئول خسارت نیست، مثلاً کودک زیر هفت سال. |
| Forderungsausfalldeckung | بیمه‌گر شما پرداخت می‌کند، وقتی کسی که خسارت زده توان پرداخت ندارد. |
| Selbstbeteiligung | سهم خودتان از هر خسارت. |
پرسش‌های رایج
بیمهٔ مسئولیت شخصی چیست؟
بیمه‌ای است که اگر در زندگی شخصی از روی بی‌احتیاطی به دیگران یا اموالشان خسارت بزنید، آن را جبران می‌کند و در برابر ادعاهای بی‌پایه هم از شما دفاع می‌کند. خسارت با خودرو، خسارتی که سگ یا اسب می‌زند و خسارت ناشی از کار حرفه‌ای در آن نیست و بیمهٔ جداگانه دارد.
آیا بیمهٔ مسئولیت شخصی در آلمان اجباری است؟
نه، اجباری نیست. در مقابل، بیمهٔ مسئولیت خودرو برای همهٔ دارندگان وسیلهٔ نقلیه اجباری است. با این حال Verbraucherzentrale بیمهٔ مسئولیت شخصی را برای همه ضروری می‌داند، چون مسئولیتی که پوشش می‌دهد سقف ندارد.
فرق بیمهٔ مسئولیت با بیمهٔ مسئولیت شخصی چیست؟
بیمهٔ مسئولیت (Haftpflichtversicherung) عنوان کلی است و بیمهٔ مسئولیت شخصی زندگی خصوصی شما را پوشش می‌دهد. در کنار آن مثلاً بیمهٔ مسئولیت خودرو، بیمهٔ مسئولیت صاحب حیوان و بیمهٔ مسئولیت حرفه‌ای یا شرکتی هست که هر کدام خطر خاص خودش را پوشش می‌دهد.
آنچه در گفت‌وگوی اول بررسی می‌کنم
قراردادهای فعلی‌تان را آماده کنید، ترجیحاً همراه با بیمه‌نامه (Versicherungsschein) و شرایط قرارداد. من نگاه می‌کنم هر قرارداد کی بسته شده و کدام‌یک از نکته‌های بالا را دارد، چه کسانی در خانه‌تان زندگی می‌کنند و آیا به‌زودی چیزی تغییر می‌کند. روشن می‌کنیم مستأجرید، خانه‌ای از خودتان دارید یا خانه‌ای را اجاره داده‌اید، و آیا حیوان خانگی، کار داوطلبانه یا وسیلهٔ نقلیه‌ای پوشش جداگانه لازم دارد. پوشش‌های تکراری را هم پیدا می‌کنیم، مثلاً دو قرارداد بعد از هم‌خانه شدن.
گاهی معلوم می‌شود همه‌چیز درست است. این هم نتیجهٔ خوبی است.
گفت‌وگوی اول رایگان و بدون تعهد است؛ حضوری در اشتوتگارت یا آنلاین، به فارسی، آلمانی یا انگلیسی. با من تماس بگیرید یا ایمیل بزنید؛ اطلاعات تماس در صفحهٔ تماس آمده است. دربارهٔ بیمه‌های دیگر در صفحهٔ بیمه بیشتر می‌خوانید و در مقالهٔ بیمهٔ از کار افتادگی توضیح داده‌ام چرا درآمدتان هم به محافظت نیاز دارد.
